Sunday, December 07, 2014

ಘೋರ್ಪಡೆ ಸಂಸ್ಮರಣೆ: ರಾಜಕಾರಣ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಛಾಯಾಗ್ರಹಣದ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣ


 





 
 
 
 
 
 
 

 
ಷ. ಶೆಟ್ಟರ್
ಸೌಜನ್ಯ : ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ

ನಾನು ಎಂ.ವೈ. ಘೋರ್ಪಡೆಯವರನ್ನು ಮೊದಲು ನೋಡಿದ್ದು, ಕಳೆದ ಶತಮಾನದ 50ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ತುಂಗಭದ್ರಾ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಉದ್ಘಾಟನೆಗೆ ಅವರು ಬಂದಿದ್ದಾಗ. ನಾನಾಗ ಹೊಸಪೇಟೆಯ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಹೈಸ್ಕೂಲಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ. ಕೆಂಬ್ರಿಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮುಗಿಸಿ ಘೋರ್ಪಡೆ ಅವರು ಆಗ ಸೊಂಡೂರಿಗೆ ಮರಳಿದ್ದರು.

0612-2-2-LATE-SRI-MY-GHORPADE 

 ಮುಂದೆ 1953ರಿಂದ 1970ರವರೆಗಿನ ಎರಡು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಘೋರ್ಪಡೆಯವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಮೇಲೇರಿ, ದೇವರಾಜ ಅರಸು ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ವಿತ್ತಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಎರಡು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೊರಗೆ ಬೆಳೆದ ನಾನು 1970ರಲ್ಲಿ ಕೆಂಬ್ರಿಜ್ ವಿವಿಯಿಂದ ಮರಳಿ ಬಂದು, ಕರ್ನಾಟಕ ವಿವಿಯಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ, ಮುಖ್ಯಸ್ಥನೂ ಆಗಿದ್ದೆ. ಘೋರ್ಪಡೆಯವರು ಒಮ್ಮೆ ನಮ್ಮ ವಿವಿಯ ಇಲಾಖೆ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನುದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತಾಡಲು ಬಂದಿದ್ದರು. ಕರಿಗುಂಗುರು ಕೂದಲಿನ, ಬಿಳಿ ಛಾಯೆಯ, ನೀಳ, ಆಕರ್ಷಕ ಮೈಕಟ್ಟಿನ ಅವರಲ್ಲಿ ನಾನು ಮೊದಲು ಗುರುತಿಸಿದ್ದು ಸ್ವಲ್ಪ ಬಿಗುಮಾನದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಅಕಡೆಮಿಕ್ ವಾತಾವರಣದಿಂದ ಆಗ ತಾನೇ ಮರಳಿದ್ದ ನನಗೆ ಮುಕ್ತ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಇತ್ತು. ಉಳಿದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು ಮಂತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಗೌರವ ಸೂಚಿಸಲೆಂಬಂತೆ ಹೆಚ್ಚು ಮೌನತಾಳಿದ್ದರೆ, ನಾನು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚೇ ಮಾತನಾಡಿದ್ದೆ. ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ಒಂದೆರಡು ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಇತಿಹಾಸವನ್ನ ಹಲವು ದಶಕಗಳಿಂದ ಒಂದೇ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಬೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಗ್ಗೆ, ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಬೋಧನಾ ಕ್ರಮವನ್ನೇ ಮುಂದುವರೆಸಿ ನಮ್ಮ ದೇಶದ, ನಮ್ಮ ಭೂಖಂಡದ ಮತ್ತು ನಮ್ಮಂತೆ ಪರಕೀಯ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಇತರ ಜನಾಂಗಗಳ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ನಾವೇನೂ ಕಲಿಸದಿರದ ಬಗ್ಗೆ, ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ಕೊಟ್ಟು, ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕತಿಕ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು, ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತಾತ್ಸಾರ ಮಾಡಿದ್ದ ಬಗ್ಗೆ ಅನಿಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದೆ. ಸಭೆ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಘೋರ್ಪಡೆಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಕುರಿತು, ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಏನನ್ನು ಮಾಡಬಹುದೆಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಈ ಬಗ್ಗೆ ನನ್ನಿಂದ ಯೋಜನೆಯೊಂದನ್ನು ಬಯಸಿದರು. ಉತ್ಸುಕನಾದ ನಾನು ಅವರಿಗೆ ಅದೇ ವಾರ ಒಂದು ಪತ್ರ ಬರೆದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸ ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯು ದಕ್ಷಿಣದ ಯಾವ ವಿವಿಯಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲದಿರುವುದನ್ನಷ್ಟೇ ಹೇಳಿ, ಇಂಥ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಂಸ್ಥೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಹಣಕಾಸಿನ ಸವಲತ್ತನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೆ. ಈ ಪತ್ರ ಬರೆದ ನಂತರ ಸುಮಾರು ಮೂರು ತಿಂಗಳಾದರೂ ಘೋರ್ಪಡೆಯವರಿಂದ ಉತ್ತರ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಸರಕಾರಿ ಕಚೇರಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತಾಡುವ ಜಾಯಮಾನ ನನ್ನದಾಗಿರದಿದ್ದುದರಿಂದ, ಈ ಯೋಜನೆ ಆಶೆ ಬಿಟ್ಟು, ಇವರೂ ಎಲ್ಲ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಂತೆ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆ.

ಮುಂದೊಮ್ಮೆ ಆಕಸ್ಮಾತ್ತಾಗಿ ಅವರನ್ನ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದಾಗ ಘೋರ್ಪಡೆಯವರು ನನ್ನನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ನನ್ನ ಯೋಜನೆ ಏನಾಯ್ತೆಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ಅವರಿಗೆ ನನ್ನ ಪತ್ರ ತಲುಪಿರಲಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ತಿಳಿಯಿತು. ಯೋಜನೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಕಳಿಸಿ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪತ್ರ ಬರೆದೆ. ಯಾವ ಪ್ರತಿಫಲವನ್ನೂ ನಿರೀಕ್ಷಿಸದಿದ್ದ ನನಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯ ಕಾದಿತ್ತು- ಆ ವರ್ಷದ ಸ್ಟೇಟ್ ಬಜೆಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಮೀಸಲಾಗಿಟ್ಟು, ವಿತ್ತಮಂತ್ರಿ ಘೋರ್ಪಡೆಯವರು ಕರ್ನಾಟಕ ವಿವಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸ ಸಂಸ್ಥೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು. ಮುಂದೆ ಈ ಹಣ ಮತ್ತು ಯುಜಿಸಿ ನೆರವಿನಿಂದ ಭಾರತೀಯ ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸ ಸಂಸ್ಥೆ (ಐಐಅಏ) ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಕಲಾ ಶಾಖೆಗಳಾದ ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯ, ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯ, ಗಂಗ, ಹೊಯ್ಸಳ, ವಿಜಯನಗರ ಮತ್ತು ನಾಯಕರ ಕಾಲದ ದೇವಾಲಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆ, ಪ್ರಕಟಣೆಗಳ ಕನಸು ಕಾಣತೊಡಗಿದೆ. ದುರದಷ್ಟವಶಾತ್, ಘೋರ್ಪಡೆಯವರು ವಿತ್ತಮಂತ್ರಿಯ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿದ ನಂತರ ಕಲಾ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಬಯಸಿದ್ದ ಅನುದಾನ ನಿಂತಿತು. ಅಲ್ಲದೇ, ನಮ್ಮ ಇಲಾಖೆಯ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ನನಗೆ ಆದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಲಾಭವೆಂದರೆ, ಘೋರ್ಪಡೆಯವರ ಸಂಪರ್ಕ.

ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಅವರನ್ನು, ಆಗೊಮ್ಮೆ ಈಗೊಮ್ಮೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ವಸಂತನಗರದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದಾಗ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕತಿ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡುತ್ತಿದ್ದೆವು. ವಿಶ್ವಖ್ಯಾತಿಯ ಫೋಟೋಗ್ರಾಫರ್ ಆದ ಅವರಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಬಗೆಯ ಸೌಂದರ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಇತ್ತು. ಪ್ರಪಂಚದ ಹೆಸರಾಂತ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಕಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರನ್ನು ಹೇಗಾದರೂ ಒಲಿಸಿಕೊಂಡು, ಕರ್ನಾಟಕದ ಅದ್ಭುತ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳೆಡೆ ಅವರ ಗಮನ ಸೆಳೆದು, ಅವರಿಂದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆಸಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಅಂಕುರಿಸಿತು. ಒಂದೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಪ್ರಯತ್ನದ ನಂತರ ಬದಾಮಿ, ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು, ಐಹೊಳೆಯ ದೇವಾಲಯಗಳ ಫೋಟೋ ತೆಗೆಯಲು ಅವರು ಒಪ್ಪಿದರು. ಅವರ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ಸಹಾಯಕರೊಡನೆ ಬಂದಿದ್ದ ಅವರು ಬದಾಮಿಯ ಯಾತ್ರಾನಿವಾಸದಲ್ಲಿಳಿದುಕೊಂಡು ಮೂರು ದಿನ ಸತತವಾಗಿ ದೇವಾಲಯಗಳ ಸುಮಾರು ಮೂರು ಸಾವಿರ ಫೋಟೊ ತೆಗೆದಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರು ತೆಗೆದ ಎರಡು ಮಹತ್ವದ ಫೋಟೋಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಯಸುವೆ. ಒಂದು, ಐಹೊಳೆಯಲ್ಲಿ ನಾವಿಬ್ಬರೂ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾ ಮಂಟಪವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಾಗ, ಒಂದು ಮಾಳಿಗೆಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಮಾಳಿಗೆಗೆ ಚೆಂಗನೆ ಹಾರಿದ ಕರಿಮೂತಿಯ (ಬಳ್ಳಾರಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ) ಮುಶ್ಯಾನದ್ದು. (ಇದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಸೆರೆಹಿಡಿದಿದ್ದರು. ಮುಂದೆ ಅವರು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಅನೇಕಾನೇಕ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮನ್ನಣೆ ಗಳಿಸಿತು); ಎರಡನೆಯದು, ನನಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು. ಬದಾಮಿಯ ಮೊದಲನೆಯ ಗುಹಾಲಯದ ನಟರಾಜನ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ನಾನು ಅವರಿಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ನಟರಾಜನ ಒಂದು ಹಸ್ತ ನನ್ನ ತಲೆಯ ಮೇಲಿರುವಂತೆ ಕಂಪೋಸ್ ಮಾಡಿ ತೆಗೆದದ್ದು, ''ನಿಮಗೊಂದು ಅಪೂರ್ವ ಫೋಟೋ ಕೊಡುವೆ,'' ಎಂದರು. ಈ ಫೋಟೋ ಇಂದಿಗೂ ನನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ನೋಡಿದಾಗಲೆಲ್ಲ ಬಾದಾಮಿ ಕ್ಯಾಂಪಿನ ನೆನಪು ಮರುಕಳಿಸುತ್ತವೆ.

ಈ ಮಧ್ಯೆ, ಘೋರ್ಪಡೆಯವರೊಡನೆ ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮುಜುಗರ ನನಗುಂಟಾಗಿತ್ತು. ಅವರಿನ್ನೂ ರಾಜ್ಯದ ವಿತ್ತಮಂತ್ರಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ಹೊಸಪೇಟೆ-ಕೂಡ್ಲಿಗಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಸವಿ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ಕೆಟ್ಟ ಹೆಸರು ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲಿ ಮನೆಯ ಹೆಣ್ಣುಮಗಳನ್ನು ಬಸವಿ ಬಿಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಅಂದರೆ ಅವಳು ಮದುವೆಯಾಗದೇ ಶ್ರೀಮಂತ ಮನೆತನದವನನ್ನೋ, ಉನ್ನತ ವರ್ಗದವನನ್ನೋ 'ಗಂಡ' ಎಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಅವನೊಡನೆ ಬಾಳ್ವೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಬಸವಿಗಳು ಸೂಳೆಗಾರಿಕೆಗಿಳಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದು ಎಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಕವೂ, ಸಾಮಾನ್ಯವೂ ಆಗಿತ್ತೆಂದರೆ, ಹೊಸಪೇಟೆಯಿಂದ ಮರಿಯಮ್ಮನಹಳ್ಳಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಾತ್ರಿಯ ಕೊನೆಯ ಬಸ್ಸು ಮತ್ತು ಮರಿಯಮ್ಮನಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ಹೊಸಪೇಟೆಗೆ ಬರುವ ಬೆಳಗಿನ ಮೊದಲ ಬಸ್ಸನ್ನು 'ಬಸವಿ ಬಸ್ಸು' ಎಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಬಸವಿಗಳ ಪೋಷಕರಾಗಿದ್ದು, ಸಮಾಜದ ಮಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವವರು ಯಾರೋ ಒಬ್ಬಿಬ್ಬರು. ಈ ಪೋಷಕರ ಕುಟುಂಬಗಳ ಹೆಂಡಂದಿರೂ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳದೇ ಇದೊಂದು ಮನೆತನದ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ವಿಷಯವೆಂಬ ಭಾವನೆ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡುಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು.

ಬಸವಿ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಿ ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ಆರೆಂಟು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದೆ. ನನ್ನ ಹಿರಿಯ ಸೋದರ ಒಂದು ಸಂಸಾರದ ವಾಸ್ತವ ಅನುಭವವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಚಲನಚಿತ್ರ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರು. 'ಹರಕೆ' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಬಿಡುಗಡೆ ಹಂತಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಹೊಸಪೇಟೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಕೆಲ ಯುವಕರು ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿರೋಧ ಒಡ್ಡತೊಡಗಿದರು. ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ದೇವರಾಜ ಅರಸರಿಗೆ, ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು ಈ ಚಿತ್ರ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಬಾರದೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಚಿತ್ರ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವೋ, ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆ ಕೇಳಿ, ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿಯವರು ದೇವರಾಜ ಅರಸರಿಗೆ, ಅರಸರು ಘೋರ್ಪಡೆಯವರಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿದ್ದರೆಂದು ಕೇಳಿಬಂದಿತ್ತು. ನನಗೂ ಘೋರ್ಪಡೆಯವರಿಗೂ ಇರುವ ಪರಿಚಯವನ್ನು ಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದ ನನ್ನ ಸೋದರ ಮತ್ತು ಈ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ್ದ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರೆಲ್ಲರೂ, ಘೋರ್ಪಡೆಯವರೊಡನೆ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡಲು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ತಂದರು. ಅವರಿಂದ ಲಿಖಿತ ಮನವಿ ಪಡೆದು, ನಾನು ಘೋರ್ಪಡೆಯವರನ್ನು ಕಂಡಾಗ, ನನಗೂ ಮತ್ತು ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೂ ಏನು ಸಂಬಂಧವೆಂಬುದನ್ನು ಮೊದಲು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು, ಕೊನೆಗೆ ಚಿತ್ರವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಒಪ್ಪಿದರು. ಕಂಠೀರವ ಸ್ಟೂಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೋಡಲು ಘೋರ್ಪಡೆಯವರು, ಅವರ ಶ್ರೀಮತಿಯವರು, ಮತ್ತು ಸರಕಾರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯವರು ಬಂದರು.

ಕಮರ್ಶಿಯಲ್ ಅಥವಾ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಚಿತ್ರವಾಗಿರದ, ಕಪ್ಪುಬಿಳುಪಿನ, ಹಾಗೂ ಹವ್ಯಾಸೀ ಕಲಾವಿದರನ್ನೇ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪೂರ್ತಿ ನೋಡಿದ ಅವರು, ''ಇದರಲ್ಲಿ ವಿರೋಧಿಸುವುದೇನಿದೆ?,''ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ವಸ್ತುವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡ, ಯಾವ ಬಗೆಯ ಅಶ್ಲೀಲತೆಯನ್ನೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸದ ಈ ಚಿತ್ರ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ತಮ್ಮ ಪೂರ್ಣ ಸಮ್ಮತಿಯನ್ನೂ, ವಿತ್ತಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಆರು ವಾರಗಳ ತೆರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹೂಡಿದ ಹಣವನ್ನು ವಾಪಸು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತಲ್ಲದೇ, 'ಹರಕೆ' ಚಿತ್ರ ಕೆಲ ಕಾಲ ಸಿನಿಮಾ ಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಓಡಿ ನಂತರ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಟೆಲಿವಿಶನ್ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಅವಕಾಶ ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು.

ಕೊನೆಯ ಮಾತು, ಕೆಲ ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆ, ಸೊಂಡೂರಿಗೆ ಬಂದು ಎರಡು ದಿವಸ ತಮ್ಮೊಡನಿರಲು ಘೋರ್ಪಡೆಯವರಿಂದ ಕರೆ ಬಂತು. ಕುಟುಂಬ ಸಹಿತ ನಾನು ಹೋದಾಗ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯ ಹದಗೆಟ್ಟಿದ್ದನ್ನು ಕಂಡೆ. ಆದರೆ, ಮನಸ್ಸಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯಲ್ಲಿ ಏನೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಮನೆ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿಯೇ ಕುಳಿತು, ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳ ಜೊತೆ ಕಾಲಕಳೆಯುವುದು, ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಮೆರಾವನ್ನು ಒಂದು ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿನ ಮೇಲೆ ಸದಾ ಇರಿಸಿಕೊಂಡು, ಪುರ‌್ರೆಂದು ಹಾರಿಬಂದು, ಹೋಗುವ ನಾಡು-ಕಾಡು ಪಕ್ಷಿಗಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವುದರಲ್ಲಿಯೇ ದಿನ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ನೆರವಿಲ್ಲದೇ ಕೂಡಲು, ಏಳಲು, ಓಡಾಡಲು, ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಅವರ ಫೋಟೋಗ್ರಫಿಯ ಹವ್ಯಾಸ ಕಿಂಚಿತ್ತೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರೊಡನೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ, ಪುನಃ ನಾವು ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದ ಹಂಪಿ ಮತ್ತು ಬದಾಮಿ ಪುಸ್ತಿಕೆಗಳ ಮಾತು ಮರುಕಳಿಸಿತ್ತು. ಅದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದೂ ಇಲ್ಲ, ಎಂಬುದು ನಮ್ಮಿಬ್ಬರಿಗೂ ಮನವರಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆದರೇನಂತೆ, ಮಾತಿನಮಧ್ಯ ಅವರು ಕೂಡಲೇ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ತರಿಸಿದರು. ''ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಫೋಟೋ ತೆಗೆಯುವೆ,'' ಎಂದರು. ಅವರೊಡನೆ ಫೋಟೋ ತೆಗೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನನಗ್ಯಾವ ಅಭ್ಯಂತರವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನಾನು ಕುರ್ಚಿ ಮೇಲೆ ಕೂತುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದೂ ತಾವು ನನ್ನ ಹಿಂದೆ ನಿಲ್ಲುವೆನೆಂದೂ ಹೇಳಿದಾಗ ತುಂಬಾ ಆತಂಕವಾಯಿತು. ಆ ದಿನ ನನ್ನ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಮಡದಿಯ ಹಲವು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅವರು ತೆಗೆದರು. ನಾವೆಲ್ಲಾ ಒಟ್ಟಿಗಿದ್ದ ಫೋಟೋಗಳನ್ನು ಪರರಿಂದ ತೆಗೆಸಿದರು. ಮೂವರೂ ಸರತಿಯಲ್ಲಿ ಕುಂತು, ನಿಂತು ಫೋಟೋ ತೆಗೆಸಿಕೊಂಡೆವು. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಿದ ಎರಡು ಫೋಟೋಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟು ಹಾಕಿಸಿ, ಆರೆಂಟು ದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನನ್ನ ಮನೆಗೆ ಕಳಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. 30 ವರ್ಷಗಳ ಕೆಳಗೆ ಬಾದಾಮಿಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆದ ನನ್ನ ಹಳೆಯ ಫೋಟೋದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ಅವುಗಳನ್ನು ನನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತೂಗು ಹಾಕಿರುವೆ. ಇದಾದ 15 ದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ಕಾಲವಶರಾದರು.

No comments:

Post a Comment

ನಮ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು..

ದಣಿವರಿಯದ ಸಮಾಜಮುಖಿ - ಕೆ. ನೀಲಾ ೧-೮-೬೬ರಂದು ಬೀದರ ಜಿಲ್ಲೆ ಬಸವಕಲ್ಯಾಣದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಕೆ. ನೀಲಾ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನಪರ ಹೋರಾಟಗಳಲ್ಲಿ, ಮಹಿಳಾ ಹೋರಾಟಗಳಲ್ಲಿ ಮ...